Aöf Genel Muhasebe 1 – 1-2-3-4 . Ünite ders notları özetleri kredili sistem

Ünite 1:

Not:Muhasebe; işletmelerdeki mali karakterli işlemleri sistemli bir şekilde kaydeden, sınışandıran, özetleyen, analiz eden ve yorumlayarak muhasebe bilgisini kullananlar için hazır hâle getirerek raporlayan bir sistemdir.

işletmeler; mal alıp satan ticari işletme, mal üreten satan üretim işletmesi ve hizmet üreten ve sunan hizmet işletmesi olarak sınıflandırılabilirler.

Not:öz kaynak, işletmenin işletme sahipleri veya ortaklarına olan borcudur.  Not2: Üçüncü kişiler veya kurumlardan borçlanma yolu ile saglanan yabancı kaynaklar ise borç olarak tanımlanmaktadır. işletmede temel döngü, mal ve para hareketleridir.

MUHASEBENiN TARiHSEL GELişiMi: Muhasebenin mübadele (degişim) kavramı ile beraber ortaya çıktıgı tahmin edilmektedir. Babil’de çivi yazısı ile kilden yapılmış levhalar üzerinde tutulan ilk kayıtlar, ilk ticari yazışma örnekleridir. Muhasebenin bugünkü şekli olan çift yanlı kayıt sisteminin 14. veya 15. yy. italyan şehirlerindeki uygulamalar sonucu geliştigi anlaşılmaktadır. ilk kez 1926 yılında Şoransa’da kullanıldıgı sanılmaktadır.  Çift yanlı kayıt sisteminin muhasebe kayıt yönteminin gerekli şartı, her işlemin iki kez kaydedilmesidir. Muhasebe uygulamalarının gelişmelerinin büyük bir kısmını, italyan matematikçi ve papaz olan Luca Paciolo yazılı hâle getirmiştir. Paciolo’nun kurallarını ele alan Antonio Tagliente, 1525 yılında Luminario di Aritmetica adlı eserinde muhasebe konularına yer vermiştir. 1540 yılında Domenico Manzoni Venedik’te yayımladıgı Quaderno Doppio adlı eserinde hem kuram hem uygulama açısından muzaaf günlük defter ve büyük defter kayıtları ile ilgili ilkeleri tam bir açıklıga kavuşturmuştur.

1.Cumhuriyetten önce ülkemizde muhasebe egitiminin istanbul Ticaret Mektebi ile Darüşşafaka ve Askerî Rüşdiye derste vardı. 2.Fransız etkisi 1926 yılına kadar devam etmektedir.Devlet muhasebesi ile sınırlı kalmıştır.

3.1926-1960 yılları arasında Alman etkisi var olmuştur. Sümerbank için Alman Profesörü Sachsenber tarafından hazırlanmış

4.1940 yılından sonra çıkan Kazanç Vergisi Kanunu ile 1950 yılında çıkarılan Gelir Vergisi Kanunu, muhasebe uygulanmasının önemini artırmış ve bu konudaki gelişmelere hizmet etmiştir.

  1. Türkiye’de muhasebenin vergi ve diger yasalar tarafından işletmelere yüklenen bir külfet olarak ele alınmış ,Etütler ve ön çalışmalar, 1960-1964  yılları arasındaki dönemde sürdürülmüştür.
  2. (abd etkisi)1971 yılında Kamu iktisadi Teşebbüslerinin (KiT) Reformu Komisyonu kurulmuştur.

Bilanço esasına göre defter tutan gerçek ve tüzel kişilere ait teşebbüs ve işletmelerin faaliyet sonuçlarına ilişkin bilgilerin, hem muhasebeleştirme hem de raporlamalarında tutarlılık ve karşılaştırılabilirlik ilkelerine göre üretilmesinin mümkün olması amaçlanmıştır. Bu amaçla ilgili olarak aşagıdaki temel başlıklar düzenlenmiştir:

1.Muhasebenin Temel Kavramları

2.Muhasebe Politikalarının Açıklanması

3.Mali Tabloların Düzenlenme ilkeleri

4.Mali Tabloların Düzenlenmesi ve Sunulması

5.Tekdüzen Hesap Çerçevesi, Hesap Planı ve Hesap Planı Açıklamaları 2002 yılında Türkiye Muhasebe Standartları Kurulu (TMSK), idari ve mali özerklige sahip kamu tüzel kişiligi olarak kurulmuştur.  Türkiye Muhasebe Standartları Kurulu faaliyetleri : (TMSK)

1.Muhasebe standartlarının oluşturulmasında esas alınmak üzere kavramsal çerçeveyi belirlemek ve muhasebe standardı taslak metinlerini hazırlayıp kamuoyunun görüşlerine açmak,

2.Gerçek, güvenilir, karşılaştırılabilir, ihtiyaca uygun, anlaşılabilir ve tutarlı FİNANSAL bilgi üretilmesini saglayacak Türkiye Muhasebe Standartları’nı oluşturmak,

3.Muhasebe standartlarının gelişen ve degişen ihtiyaçlara cevap verebilmesini teminen standartların güncelligini saglamak üzere gerekli çalışmaları yapmak,

4.FİNANSAL bilgilerin karşılaştırılabilirliginin uluslararası alanda da saglanmasını teminen ulusal muhasebe standartlarının uluslararası kabul görmüş muhasebe ilkeleri ve en iyi muhasebe uygulama örnekleri ile uyumunu gerçekleştirmek üzere gerekli çalışmaları yapmak,

5.FİNANSAL tabloların ihtiyaçlara uygun bilgi sunmasını ve belirlenecek standartlarla ilgili olarak uygulamada karşılaşabilecek sorunlara ilişkin önlem alınabilmesini saglamak üzere standartların oluşturulması sürecinde muhasebe ilgi gruplarının görüşlerinin alınmasını saglamak ve standartların oluşturulması sürecinde düzenli olarak kamuoyunu bilgilendirmek,

6.Gerektiginde uygulamaya açıklık kazandırmak üzere muhasebe standartlarının uygulanmasında tereddüt oluşan konularda yorumlar yayımlamak

7.Ulusal muhasebe standartlarının benimsenmesine ve standartların uygulanmasına ilişkin kamu bilincinin yerleştirilmesine yönelik olarak toplantı, konferans, sempozyum, kongre gibi faaliyetler düzenlemek ve gerekirse çeşitli yayınlar hazırlamak ve bastırmaktır.

Kasım 2011’de, kanun hükmündeki kararname ile Kamu Gözetimi Muhasebe ve Denetim Standartları Kurumu kurulmuştur. Kurumun amacı :uluslar arası muhasebeyi uyumlu türkiye için araştırma geliştirme yapmak.

BiLGi SiSTEMi OLARAK MUHASEBE: Muhasebe; bir sistem olarak genel muhasebe, maliyet muhasebesi ve yönetim muhasebesinden oluşmaktadır.

1.Genel muhasebe, tüm işletmelerin muhasebe sisteminin omurgasını oluşturmaktadır. Genel muhasebenin bilgileri, muhasebe sürecinde de belirtildigi gibi, özetlenerek raporlanmaktadır.Temel özelligi, yasal düzenlemelerin gereklerine göre düzenlenmiş olmasıdır; bu bilgiler geçmişi yansıtır ve genel olarak FİNANSAL içeriklidir.

  1. Maliyet muhasebesinin temel amacı, maliyet hesaplamak ve maliyet bilgisini raporlamaktır. Maliyet muhasebesi bilgileri, hem FİNANSAL hem de operasyonel içeriktedir. Maliyet muhasebesi bilgilerinin içerigini, yasal düzenlemeler yerine üretim ve teknolojinin özellikleri oluşturmaktadır.
  2. Yönetim muhasebesi; genel muhasebe ve maliyet muhasebesi sistemlerinin bilgilerini, işletmeye yönelik verilecek kararlarda sistematik olarak kullanmakta ve bilgi üretmektedir. Yönetim muhasebesinin bilgileri, planlama yapmaya ve gelecege yöneliktir, yasal düzenlemeler ile şekillendirilmemektedir. FİNANSAL ve operasyonel içerikli bilgiler üretmektedir.

Not: Muhasebe kuramı; muhasebe bilimine temel olan, yön veren, muhasebe konuları üzerine ileri sürülen, varsayımlara ve deneylere dayanılarak kanıtlanan muhasebenin temel kavramları ile genel Kabul Görmüş Muhasebe ilkelerinden oluşmaktadır.

Muhasebenin Temel Kavramları:1. Sosyal Sorumluluk Kavramı: muhasebenin organizasyonunda, muhasebe uygulamalarının yürütülmesinde ve mali tabloların düzenlenmesi ve sunulmasında; belli kişi veya grupların degil tüm toplumun çıkarlarının gözetilmesi ve dolayısıyla bilgi üretiminde gerçege uygun, tarafsız ve dürüst davranılması geregini ifade eder.

2.Kişilik kavramı: işletmenin; sahip veya sahiplerinden, yöneticilerinden, personelinden ve diger ilgililerden ayrı bir kişilige sahip oldugunu ve o işletmenin muhasebe işlemlerinin sadece bu kişilik adına yürütülmesi gerektigini öngörür.

  1. işletmenin Sürekliligi Kavramı :işletmelerin, faaliyetlerini bir süreye baglı olmaksızın sürdürecegini ifade eder.
  2. Dönemsellik Kavramı: İşletmenin sürekliligi kavramı uyarınca sınırsız kabul edilen ömrünün, belli dönem lere bölünmesi ve her dönemin faaliyet sonuçlarının diger dönemlerden bagımsız olarak saptanmasıdır. Örn: 01.01.2011 tarihinde işletme kuruldugunda bu işletmenin ömrünün sınırsız oldugu kabul edilmekte ve bu durum, işletmenin sürekliligi kavramı ile ifade edilmektedir. Sınırsız olan bu ömür “01.01.2011 – 31.12.2011” ve “01.01.2012 – 31.12.2012” dönemlerine ayrıldıgında dönemsellik kavramı uygulanır.

5.Parayla Ölçülme Kavramı :Parayla ölçülebilen iktisadi olay ve işlemlerin muhasebeye ortak bir ölçü olarak para birimiyle yansıtılmasını ifade eder. Muhasebe işlemleri, ulusal para birimine göre yapılır.

6.Maliyet Esası Kavramı: Para mevcudu, alacaklar ve maliyetinin belirlenmesi mümkün veya uygun olmayan diger kalemler hariç işletme tarafından edinilen varlık ve hizmetlerin muhasebeleştirilmesinde, bunların elde edilme maliyetlerinin esas alınması geregini ifade eder.

7.Tarafsızlık ve Belgelendirme Kavramı: Muhasebe kayıtlarının gerçek durumu yansıtan ve usulüne uygun olarak düzenlenmiş objektif belgelere dayandırılması ve muhasebe kayıtlarına esas alınacak yöntemlerin seçilmesinde tarafsız ve ön yargısız davranılması geregini ifade eder.

8.Tutarlılık Kavramı :Muhasebe uygulamaları için seçilen muhasebe politikalarının birbirini izleyen dönemlerde degiştirilmeden uygulanması geregini ifade eder.

9.Tam Açıklama Kavramı :Mali tabloların, bu tablolardan yararlanacak kişi ve kuruluşların dogru karar vermelerine yardımcı olacak ölçüde yeterli, açık ve anlaşılır olmasını ifade eder. Örnegin teminat mektupları ve yatırım indirimi ile ilgili bilgiler, varlık ve kaynaklar içinde izlenmemektedir.

  1. ihtiyatlılık Kavramı :Muhasebe olaylarında temkinli davranılması ve işletmenin karşılaşabilecegi risklerin gözönüne alınması geregini ifade eder.
  2. Önemlilik Kavramı :Bir hesap kalemi veya mali bir olayın nispi agırlık ve degerinin mali tablolara dayanılarak yapılacak degerlemeleri veya alınacak kararları etkileyebilecek düzeyde olmasını ifade eder.

Not: Elde edilme maliyeti, iktisadi kıymetlerin satın alınması ve üretimi ile ilgili maliyetlerdir.

  1. Özün Önceligi Kavramı :işlemlerin muhasebeye yansıtılmasında ve onlara ilişkin degerlendirmelerin yapılmasında biçimlerinden çok özlerinin esas alınması geregini ifade eder.

Genel Kabul Görmüş Muhasebe ilkeleri Muhasebe sisteminin çıktıları, mali tablolar olarak tanımlanmaktadır.

Bilanço ilkelerinde ayrıntıya girilerek varlıklar, yabancı kaynaklar ve öz kaynaklar düzeyinde ilkeler belirlenmiştir:

1.Gelir Tablosu ilkeleri  2.Bilanço ilkeleri  a)Varlıklara ilişkin ilkeler  b)Yabancı Kaynaklara ilişkin ilkeler c)Öz Kaynaklara ilişkin ilkeler

Gelir Tablosu ilkeleri Gelir tablosu :amacı; satışların, gelirlerin, satışlar maliyetinin, giderlerin, kâr ve zararlara ait hesapların ve belli dönemlere ait işletme faaliyeti sonuçlarının sınışandırılmış ve gerçege uygun olarak gösterilmesini saglamaktır. Benimsenen gelir tablosu ilkeleri aşagıda belirtilmiştir: 1. Gerçekleşmemiş satışlar, gelir ve kârlar; gerçekleşmiş gibi ya da gerçekleşenler, gerçek tutarından fazla veya az gösterilmemelidir. Belli bir dönem veya dönemlerin gerçege uygun faaliyet sonuçlarını göstermek için dönem veya dönemlerin başında ve sonunda dogru hesap kesimi işlemleri yapılmalıdır.

2.Belli bir dönemin satışları ve gelirleri, bunları elde etmek için yapılan satışların maliyeti ve giderleri ile karşılaştırılmalıdır.

3.Maddi olan ve maddi olmayan duran varlıklar ile özel tükenmeye tabi varlıklar için uygun amortisman ve tükenme payı ayrılmalıdır. 4.Maliyetler; maddi duran varlıklar, stoklar, onarım ve bakım ile diger gider grupları arasında uygun bir şekilde dagıtılmalıdır.

5.Arızi ve olaganüstü nitelige sahip kâr ve zararlar, meydana geldikleri dönemde tahakkuk ettirilmeli; fakat normal faaliyet sonuçlarından ayrı olarak gösterilmelidir.  

6.Bütün kâr ve zararlardan, önceki dönemlerin mali tablolarında düzeltme yapılmasını gerektirecek büyüklük ve niteliktekiler dışında kalanlar, dönemin gelir tablosunda gösterilmelidir.  

7.Karşılıklar, işletmenin kârını keyfî bir şekilde azaltmak veya bir döneme ait kârı diger döneme aktarmak amacıyla kullanılmamalıdır.  8.Dönem sonuçlarının tespiti ile ilgili olarak uygulanagelen degerleme esasları ve maliyet yöntemlerinde bir degişiklik yapıldıgı takdirde bu degişikligin etkileri açıkça belirtilmelidir.

9.Bilanço tarihinde var olan ve sonucu belirsiz bir veya birkaç olayın gelecekte ortaya çıkıp çıkmamasına baglı durumları ifade eden, şarta baglı olaylardan kaynaklanan, makul bir şekilde gerçege yakın olarak tahmin edilebilen gider ve zararlar; tahakkuk ettirilerek gelir tablosuna yansıtılır. şarta baglı gelir ve kârlar için ise gerçekleşme ihtimali yüksek de olsa herhangi bir tahakkuk işlemi yapılmaz, dipnotlarda açıklama yapılır.

Bilanço ilkeleri :amacı, sermaye koyan veya sonradan kendilerine ait kârı işletmede bırakan sahip ve hissedarlar ile alacaklıların işletmeye sagladıkları kaynaklar ve bunlarla elde edilen varlıkların muhasebe kayıt, hesap ve tablolarında anlamlı bir şekilde tespit edilmesi ve gösterilmesi yoluyla belli bir tarihte işletmenin mali durumunun açıklıkla ve ilgililer için gerçege uygun olarak yansıtılmasıdır. Amaç dogrultusunda benimsenen bilanço ilkeleri; varlıklar, yabancı kaynaklar ve öz kaynaklar itibarıyla aşagıda belirtilmiştir: 1.Varlıklara ilişkin ilkeler

1.işletmenin bir yıl veya normal faaliyet dönemi içinde paraya dönüşebilecek varlıkları, bilançoda dönen varlıklar grubu içinde gösterilir.

2.işletmenin bir yıl veya normal faaliyet dönemi içinde paraya dönüşemeyen, hizmetlerinden bir hesap döneminden daha uzun süre yararlanılan uzun vadeli varlıkları; bilançoda duran varlıklar grubu içinde gösterilir. Dönem sonu bilanço gününde bu grupta yer alan hesaplardan vadeleri bir yılın altında kalanlar, dönen varlıklar grubunda ilgili hesaplara aktarılır.

3.Bilançoda varlıkları, bilanço tarihindeki gerçege uygun degerleriyle gösterebilmek için varlıklardaki deger düşüklüklerini göstererek karşılıkların ayrılması zorunludur.

4.Gelecek dönemlere ait olarak önceden ödenen giderler ile cari dönemde tahakkuk eden ancak gelecek dönemlerde tahsil edilecek olan gelirler, kayıt ve tespit edilmeli; bilançoda ayrıca gösterilmelidir.

5.Dönen ve duran varlıklar grubunda yer alan alacak senetlerini, bilanço tarihindeki gerçege uygun degerleri ile gösterebilmek için reeskont işlemleri yapılmalıdır.

6.Bilançoda duran varlıklar grubunda yer alan maddi duran varlıklar ile maddi olmayan duran varlıkların maliyetini, çeşitli dönem maliyetlerine yüklemek amacıyla her dönem ayrılan amortismanların birikmiş tutarları ayrıca bilançoda gösterilmelidir.

7.Duran varlıklar grubu içinde yer alan özel tükenmeye tabi varlıkların maliyetini, çeşitli dönem maliyetlerine yüklemek amacıyla her dönem ayrılan tükenme paylarının birikmiş tutarları ayrıca bilançoda gösterilmelidir.

8.Bilançonun dönen ve duran varlıklar gruplarında yer alan alacaklar, menkul kıymetler, baglı menkul kıymetler ve diger ilgili hesaplardan ve yükümlülüklerden; işletmenin sermaye ve yönetim bakımından ilişkili bulundugu ortaklara, personele, iştiraklere ve baglı ortaklıklara ait olan tutarlarının ayrı gösterilmesi temel ilkedir.

9.Tutarları kesinlikle saptanamayan alacaklar için herhangi bir tahakkuk işlemi yapılmaz.

10 .Verilen rehin, ipotek ve bilanço kapsamında yer almayan diger teminatların özellikleri ve kapsamları; bilanço dipnot veya eklerinde açıkça belirtilmelidir.

2.Yabancı Kaynaklara ilişkin ilkeler :1.işletmenin bir yıl veya normal faaliyet dönemi içinde vadesi gelen borçları, bilançoda kısa vadeli yabancı kaynaklar grubu içinde gösterilir.

2.işletmenin bir yıl veya normal faaliyet dönemi içinde vadesi gelmemiş borçları, bilançoda uzun vadeli yabancı kaynaklar grubu içinde gösterilir.

3.Tutarları kesinlikle saptanamayanları veya durumları tartışmalı olanları da içermek üzere işletmenin bilinen ve tutarları uygun olarak tahmin edilebilen bütün yabancı kaynakları, kayıt ve tespit edilmeli; bilançoda gösterilmelidir.

4.Gelecek dönemlere ait olarak önceden tahsil edilen hasılat ile cari dönemde tahakkuk eden ancak gelecek dönemlerde ödenecek olan giderler, kayıt ve tespit edilmeli; bilançoda ayrıca gösterilmelidir.

5.Kısa ve uzun vadeli yabancı kaynaklar grubunda yer alan borç senetlerini bilanço tarihindeki gerçege uygun degerleri ile gösterebilmek için reeskont işlemleri yapılmalıdır.

6.Bilançonun kısa ve uzun vadeli yabancı kaynaklar gruplarında yer alan borçlar, alınan avanslar ve diger ilgili hesaplardan; işletmenin sermaye ve yönetim bakımından ilgili bulundugu ortaklara, personele, iştiraklere ve baglı ortaklıklara ait olan tutarlarının ayrı gösterilmesi temel ilkedir.

3.Öz Kaynaklara ilişkin ilkeler :1.işletme sahip veya ortaklarının sahip veya ortak sıfatıyla işletme varlıkları üzerindeki hakları, öz kaynaklar grubunu oluşturur.

2.işletmenin ödenmiş sermayesi, bilançonun kapsamı içinde tek bir kalem olarak gösterilir.

3.işletmenin hissedarları tarafından yatırılan sermayenin devam ettirilmesi gerekir. işletmede herhangi bir zararın ortaya çıkması, herhangi bir nedenle öz kaynaklarda meydana gelen azalmalar; hem dönemsel hem de kümülatif olarak izlenmeli ve kaydedilmelidir.  

4.Öz kaynakların bilançoda net olarak gösterilmesi için geçmiş yıllar zararları ile dönem zararı, öz kaynaklar grubunda indirim kalemleri olarak yer alır.

5.Öz kaynaklar; ödenmiş sermaye, sermaye yedekleri, kâr yedekleri, geçmiş yıl kârları (zararları) ve dönem net kârı (zararı)ndan oluşur.

MUHASEBE BiLGi KULLANICILARI VE KULLANICILARIN BiLGi iHTiYAÇLARI:1. işletme sahip veya ortaklar: işletme ile ilgili stratejik kararlar alabilmesi için dogru, güvenilir, tam zamanlı bilgilere ihtiyaçları olacaktır. Ayrıca işletmenin performansı hakkında da bilgi edinmek isteyeceklerdir.

  1. işletmeye borç veren şnans kurumları, işletmenin mali durumu ile yakından ilgilenecektir. işletmenin mali yapısına ilişkin bilgileri kullanarak işletmeye kredi verip vermeme konusuna karar vereceklerdir.
  2. Devlet, işletmenin yasal kurallara uygun faaliyet gösterip göstermedigini incelemek için muhasebe bilgisine ihtiyaç duymaktadır. işletmelerin elde ettikleri kârdan ilk payı devlet, vergi olarak alır. Devlet, vergi gelirlerinin azalmaması için işletmelerin verdigi beyannamelerdeki muhasebe bilgilerinin dogrulugunu inceleyecektir.
  3. Çalışanlar, işletmede farklı konularda çalışanlar, işletmen mali yapısı hakkında bilgi sahibi olarak maaşlarının artırılması ve çalışma koşullarının iyileştirilmesi gibi taleplerde bulunabilirler.

5.işletmelerin toplum gözünde degeri ve önemi, işletmeden sosyal fayda bekleyen sosyal içerikli kuruluşlarla olan ilişkiler, işletmeye mal ve hizmet saglayanlar vb. toplumun diger üyeleri de işletme hakkında sürekli bilgi bekleyeceklerdir.

MUHASEBE MESLEği: 5786  sayılı yasal düzenleme ile (2008 yılında yapılan degişiklik ile) muhasebe meslek mensupları iki gruba ayrılmıştır: 1. Serbest Muhasebeci Mali Müşavir, 2. Yeminli Mali Müşavir.

Serbest Muhasebeci Mali Müşavirin faaliyet konuları şunlardır:

1.Genel kabul görmüş muhasebe prensipleri ve ilgili mevzuat hükümleri geregince gerçek ile tüzel kişilere ait teşebbüs ve işletmelerin defterlerini tutmak, bilanço ve kâr ve zarar tablosu ve beyannameleri ile diger belgeleri düzenlemek ve benzeri işlemleri yapmak,

2.işletmelerin muhasebe sistemlerini kurmak, geliştirmek,

3.işletmecilik, muhasebe, şnans, mali mevzuat ve bunların uygulamaları ile ilgili işleri düzenlemek veya bu konularda danışmanlık yapmak,

4.Ayrıca sözü edilen konularda belgelere dayalı olarak inceleme, analiz ve denetim yapmak,

5.Mali tablolar ve beyannamelerle ilgili konularda yazılı görüş vermek, rapor ve benzerlerini düzenlemek; tahkim, bilirkişilik ve benzeri işleri yapmaktır.

5786 sayılı Meslek Yasası’nda serbest muhasebeci mali müşavir olabilmenin genel ve özel şartları ile ilgili düzenlemeler de yer almaktadır. Serbest Muhasebeci Mali Müşavir olabilmek için aranan genel şartlar şunlardır:  

1.T.C. vatandaşı olmak (Yabancı serbest muhasebeci mali müşavirler hakkındaki hüküm saklıdır.),

2.Medeni hakları kullanma ehliyetine sahip bulunmak, 3.Kamu haklarından mahrum bulunmamak,

4.Türk Ceza Kanunu’nun 53’üncü maddesinde belirtilen süreler geçmiş olsa bile kasten işlenen bir suçtan dolayı bir yıl veya daha fazla süreyle hapis cezasına ya da affa ugramış olsa bile devletin güvenligine karşı suçlar, Anayasal düzene ve bu düzenin işleyişine karşı suçlar, millî savunmaya karşı suçlar, devlet sırlarına karşı suçlar ve casusluk, zimmet, irtikâp, rüşvet, hırsızlık, dolandırıcılık, sahtecilik, güveni kötüye kullanma, hileli işas, ihaleye fesat karıştırma, edimin ifasına fesat karıştırma, suçtan kaynaklanan mal varlıgı degerlerini aklama veya kaçakçılık suçlarından mahkûm olmamak,

  1. Ceza veya disiplin soruşturması sonucunda memuriyetten çıkarılmış olmamak,
  2. Meslek şeref ve haysiyetine uymayan durumları bulunmamak.

Genel şartlar ile birlikte Serbest Muhasebeci Mali Müşavir olabilmek için aşagıda belirtilen özel şartlar da aranmaktadır. Bunlar da  1.Hukuk, iktisat, maliye, işletme, muhasebe, bankacılık, kamu yönetimi ve siyasal bilimler dallarında egitim veren fakülte ve yüksekokullardan veya denkligi Yüksekögretim Kurumu’nca tasdik edilmiş yabancı yüksekögretim kurumlarından en az lisans seviyesinde mezun olmak veya diger ögretim kurumlarından lisans seviyesinde mezun olmakla beraber bu fıkrada belirtilen bilim dallarından lisansüstü seviyesinde diploma almış olmak

2.En az üç yıl staj yapmış olmak,

3.Serbest muhasebeci mali müşavirlik sınavını kazanmış olmak. Kanunları uyarınca vergi inceleme yetkisini almış ve mesleki yeterlilik sınavında başarılı olduktan sonra yeminli mali müşavirlik sınavını vermiş olanlarda serbest muhasebeci mali müşavirlik sınavını kazanmış olma şartı aranmaz ve

4.Serbest muhasebeci mali müşavirlik ruhsatını almış olmak gereklidir.

Yeminli mali müşavirler; muhasebe ile ilgili defter tutamazlar, muhasebe bürosu açamazlar ve muhasebe bürolarına ortak olamazlar. 5786  sayılı Meslek Yasası’na göre Yeminli Mali Müşavir olabilmek için

  1. a) En az 10 yıl serbest muhasebeci mali müşavirlik yapmış olmak,

b)Yeminli mali müşavirlik sınavını vermiş olmak,

c)Yeminli mali müşavir ruhsatını almış olmak gerekir

 

Ünite 2:

FİNANSAL Tablolar: Düzenlendigi tarihte işletmelerin varlıklarını, yükümlülüklerini, faaliyet dönemi sonu itibarıyla kâr veya zararı gibi işletmenin mali durumunu gösteren tablolardır.

Not: FİNANSAL tabloların amacı, işletme içi ve işletme dışı paydaşların alacakları kararları etkileyecek olan bilgiler üretmektedir.  

Not2:Finansal tablolar •FİNANSAL Durum Tablosu  •Gelir Tablosu •Nakit Akış Tablosu •Öz Kaynak Degişim Tablosu

Not3: Bilanço ve gelir tablosu temel FİNANSAL tablo olarak adlandırılır.

FİNANSAL raporlamanın amacı; mevcut ve potansiyel yatırımcılara, borç verenlere ve kredi veren diger taraşara işletmenin FİNANSAL durumunu raporlayan; işletmeye kaynak saglama kararlarını verirken faydalı olacak dogru ve tam zamanlı FİNANSAL bilgileri saglamaktır.  FİNANSAL tablolar, FİNANSAL tabloları kullanan farklı taraşara işletmenin;

  • Varlıkları, • Borçları, •Öz kaynakları, •Gelirleri ve giderleri (kârlar ve zararlar dâhil) •Ortakların ortak olmaları sebebiyle yaptıkları parasal katkıları veya ortaklara yapılan dagıtımları ve • Nakit akışları hakkında bilgiler sunmaktadır.

Bir finansal tabloda :Şunlar Yer alır:

  • Dönem sonu finansal durum tablosu (bilanço), • Döneme ait kapsamlı (gelir tablosu), • Döneme ait öz kaynak de¤iflim tablosu, • Döneme ait nakit akıfl tablosu, • Önemli muhasebe politikalarını özetleyen dipnotlar ve di¤er açıklayıcı notlar, • Bir iflletmenin bir muhasebe politikasını geriye dönük olarak uygulaması durumunda ya da bir işletmenin finansal tablolarındaki kalemleri geriye dönük olarak yeniden ifade etmesi.

FİNANSAL TABLOLARIN HAZIRLANMASINDAKi VARSAYIMLAR: 1.işletmenin Sürekliligi işletme yönetimi; işletmenin ömrünün sonsuz oldugu varsayılmakta ve FİNANSAL tablolar da bu sonsuz ömrü olan işletmenin  FİNANSAL yapısını göstermek üzere düzenlenmektedir.

  1. Muhasebenin Tahakkuk Esası: işletme, nakit akış tablosu hariç, tüm FİNANSAL tablolarını muhasebenin tahakkuk esasına göre düzenler. Tahakkuk esasına göre cari döneme ait olan her türlü gelir ve gider, takdirde, ayrı olarak sunar.

3.Önemlilik ve Birleştirme işletme; benzer kalemlerden oluşan her bir önemli sınıfı, FİNANSAL tablolarda ayrı bir biçimde gösterir.

4.Netleştirme (Mahsup Etme): işletmelerde, varlıklar ve borçlar ya da gelirler ve giderler netleştirerek sunulmamalıdır.Örn: Bir işletmenin toplam alacaklarının T20.000 ve toplam borcunun da T15.000 oldugunu düşünelim. Alacak ve borcun birbirleri ile karşılaştırılması sonucu, alacak fazlasının T5.000  oldugu bir gerçektir. Bilançoda, alacak ve borç farkı olan tutar (T5.000) degil alacaklar T20.000 ve borçlar da T15.000  olarak gösterilmelidir.

  1. Raporlama Sıklıgı: Bir işletme, tam bir FİNANSAL tablolar setini (karşılaştırılabilir bilgileri içerecek şekilde) yılda en az bir kez sunmalıdır.
  2. Karşılaştırmalı Bilgi :işletme, cari dönem FİNANSAL tablolarında raporlanan tüm tutarlara ilişkin olarak önceki dönem ile karşılaştırmalı bilgileri sunmalıdır.

Not: taHAKkuk: Hak edilmiş ancak tahsilatı veya ödemesi henüz geçmemiş bir gelir ya da giderin tanınması.  

  1. Sunuluşun Tutarlılıgı Unsurların FİNANSAL tablolarda sunuluşu ve sınışandırılması, bir dönemden diger döneme aynı biçimde sürdürülmelidir.

FİNANSAL TABLOLARIN NiTELiKSEL ÖZELLiKLERi: ihtiyaca Uygunluk:Not: ihtiyaca Uygun Bilgi:  • FİNANSAL tablolar, işletme hakkında tahmine olanak saglar. • FİNANSAL tablolar, bilgi kullanıcılarının kararlarını etkiler.

2.Gerçege Uygun şekilde Sunum: FİNANSAL tablolarda sunulan bilgilerin gerçege uygun şekilde sunulabilmesi için sunulan bilgiler; tam, tarafsız ve hatasız olmalıdır. Düzenlenen FİNANSAL tabloların bilgi kullanıcıları için faydalı olabilmesi için bu bilgilerin bu üç özelligi (tam, tarafsız ve hatasız) saglaması gereklidir.  Tam bir sunum için, FİNANSAL kalem ve tutarı yanında, ekonomik olaylarla ilgili tanımlamalar ve açıklamaların da sunulması gereklidir. Tarafsız sunum, FİNANSAL bilginin seçiminde ve sunumunda ön yargısız ve sosyal sorumluluk kavramına uygun olmalıdır.

Not: Sunum; tam, tarafsız ve hatasız bir şekilde hazırlanması hâlinde gerçege uygun sunum özelligini kazanır.  

3.Karşılaştırılabilirlik :işletmeye ait raporlanan FİNANSAL bilgiler; raporlayan işletmeye ilişkin bilgiler, diger işletmelere ilişkin benzer bilgilerle ve aynı işletmenin başka bir döneme ya da başka bir tarihe ait benzer bilgileri ile karşılaştırılabiliyor ise faydalı ve karşılaştırılabilir bilgidir.

4.Dogrulanabilirlik,: farklı bilgi düzeyindeki ve bagımsız gözlemcilerin belirli bir açıklamanın gerçege uygun sunuldugu hususunda görüş birligine varabilmeleri anlamına gelir. Dogrulama, dogrudan ya da dolaylı olabilir. Dogrudan dogrulama, nakit tutarın sayılması gibi dogrudan yapılan gözlem ile bir tutarın ya da sunumun dogrulanması anlamına gelir. Dolaylı dogrulama ise bir modelde, formülde ya da diger bir yöntemde kullanılan verilerin kontrol edilmesi ve aynı yöntem kullanılarak sonuçların yeniden hesaplanması şeklinde yapılır.

5.Zamanında Sunum :Sunulan FİNANSAL bilgilerin karar verenler açısından kararlarını etkileyebilecegi zamanda; yani ihtiyaç duydugu zamanda kullanıma hazır olması anlamına gelir.

Anlaşılabilirlik: Bilginin açık ve öz olarak sınışandırılması, tanımlanması ve sunulması; onun anlaşılabilir olmasını ifade etmektedir.

FİNANSAL DURUM TABLOSU (BiLANÇO): Bilançonun Sunuluşuna ilişkin Esaslar: Bu tabloda, varlık ve kaynak kalemlerinin ayrıntılarını gösteren aşagıdaki hesap grupları yer almaktadır:    •Maddi duran varlıklar, •Yatırım amaçlı gayrimenkuller, •Maddi olmayan duran varlıklar, •Öz kaynak yöntemine göre muhasebeleştirilen yatırımlar, •Canlı varlıklar, •Stoklar, • Ticari ve diger alacaklar, •Nakit ve nakit benzerleri, •Satılmak üzere elde tutulan varlıkların toplamı ile satılmak üzere elde tutulan ve elden çıkarılacaklar grubuna dâhil olan varlıkların toplamı, •Ticari ve diger borçlar,  •Karşılıklar, •Dönem vergisiyle ilgili borçlar ve varlıklar, •Ertelenmiş vergi borçları ve ertelenmiş vergi varlıkları, •Elden çıkarılacaklar grubuna dahil olan satılmak üzere elde tutulanlar olarak sınışandırılan borçlar, •Öz kaynaklarda gösterilen kontrol gücü olmayan paylar (azınlık payları) ve •Ana şirketin ortaklarına ait çıkarılmış sermaye ve yedekler.

Not1: Faaliyet döngüsü; işletmenin ana faaliyetine ilişkin olarak nakdin mala, malın alacagı ve alacagın tekrar nakde dönüşme sürecinin mali yılda en az bir kez tekrarlanma sürecidir.

Not2: Dönen varlıklar, bilançoda nakde dönüşebilme kabiliyetine göre sıralanır.

Dönen varlıklar, basit bir şekilde nakit (kasa ve banka), bir yıl içinde paraya dönecek varlıklar (alacaklar) ve satılmak üzere alınan varlıklardan (stoklar) oluşmaktadır. Herhangi bir varlıgın dönen varlık olarak sınışandırılabilmesi için aşagıdaki özelliklere sahip olması gerekir:

  • işletmenin normal faaliyet döngüsü içinde paraya çevrilmesinin, satılmasının veya tüketilmesinin beklenmesi, •Öncelikle ticari amaçla elde bulundurulması,  • Raporlama döneminden (bilanço tarihinden)  sonra on iki ay içinde paraya çevrilmesi veya
  • Raporlama döneminden (bilanço tarihinden)  sonra en az on iki ay içinde bir borcun ödenmesi için kullanılmak üzere veya başka bir nedenle sınırlandırılmamış olmak.

Duran Varlıklar: not: Duran varlıkların özellikleri: • Bir yıldan (faaliyet döneminden) daha uzun ömre sahip olmak, • Bir yılda (faaliyet döneminde) paraya çevrilememek veya tüketilememek, • işletme faaliyetlerinde kullanılmak.

Bilanço akşamından da daha uzun süreli olan varlıklar, duran varlık olarak sınıflandırılır.

Kısa Vadeli Borçlar Faaliyet Döngüsü: Mal Satın Bilançoda, varlıklar ve de varlıkların satın alınmasında kullanılan kaynaklar bir arada gösterilmelidir. Genel olarak normal faaliyet döngüsünde ödenecek borçlar ticari mali yükümlülükler ve vergi vs.

borcun kısa vadeli olarak Tanımlanması için:

  • Normal faaliyet döngüsü içinde ödenmesinin beklenmesi, •Öncelikle ticari amaçla elde tutulması,
  • Raporlama döneminden (bilanço tarihinden) sonra on iki ay içinde ödenecek olması veya •işletmenin borcun ödenmesini, raporlama döneminin (bilanço tarihinin) sonundan itibaren en az on iki ay süreyle erteleyebilmesine yönelik koşulsuz bir hakkının bulunmamasıdır.

Uzun Vadeli Borçlar: Bir bilanço akşamından (31 Aralık Y1) itibaren bir sonraki bilanço akşamına (31 Aralık Y2) daha uzun bir sürede ödenecek borçlar bilançoda uzun vadeli yabancı kaynaklar olarak tanımlanır ve sınıflandırılır.  Uzun vadeli borçlar; sermaye piyasasından, uluslararası kuruluşlardan, kredi kuruluşlarından, devletten veya üçüncü kişilerden saglanan ve bir yıldan daha uzun bir vadeye sahip borçlar veya fon kaynaklarıdır.

Öz Kaynaklar: Varlıklar satın alınırken yabancı kaynaklar ve öz kaynaklar kullanılma kullanılmaktadır. Öz kaynaklar, işletme sahip ve ortaklarının varlıklar üzerindeki haklarının göstergesidir.

DİKKAT: Varlık unsurlarının ve kaynak unsurlarının toplamları, her zaman birbirine eşit olmak zorundadır.

Tablo 2.2’de bir bilanço ayrıntılı bir şekilde gösterilmektedir. Bilançoda, varlık ve kaynakların cari dönem (Y2) ve önceki döneme (Y1) ait bilgileri karşılaştırmalı olarak gösterilmektedir. Böylece bilgi kullanıcısının, işletmenin FİNANSAL durumunu analiz etmesine olanak saglanmış olmaktadır.

KAPSAMLI GELiR TABLOSU: Gelir tablosu  belirli bir dönemde (1 Ocak ve 31 Aralık tarihleri arası) gerçekleştirilen faaliyetlerin sonucunu kâr veya zarar olarak gösteren bir FİNANSAL tablodur. Gelir tablosu, işletmenin sonsuz olan ömründe her yılın (1 Ocak-31 Aralık) FİNANSAL performansını özetleyen bir tablodur ve bu nedenle gelir tablosuna “FİNANSAL Performans Tablosu” adı da verilir.

Not: Gelir Tablosu, bir işletmenin performansı hakkında bilgi veren temel kaynaktır.  

Tablo 2.1’de yer alan bilanço, 31 Aralık tarihinde işletmenin varlık ve kaynaklarını göstermektedir. Bilançoda yer alan varlık ve kaynakların tamamı, bir sonraki yıla, (Y2 yılına) devredilecektir. 31 Aralık’ta işletmenin kasasında T2.000  oldugunu varsayalım. Kasadaki para, 1 Ocak Y2 yılında da işletmenin kasasında T2.000  olarak görülecektir.

Gelir tablosunda yer alan tutarlar, bir sonraki yıla aktarılamaz. Bir işletmenin Y1 yılı süresince yapmış oldugu satışların toplam tutarının T1.000 oldugunu varsayalım. Bu satışlar, Y1 yılına ait gelir tablosunda T1.000 olarak gösterilecektir. Y2 yılının başında ise satışlar yine sıfırdan başlayacak; Y1 yılına ait satışlar, Y2 yılına devir etmeyecektir.

Not1: Nakit Akış Tablosu; raporlama döneminde ortaya çıkan ve işletme, yatırım ve şnansman faaliyetleri itibarıyla sınışandırılarak sunulan nakit alımlarını içeren tablodur.

Not2: Nakit akış tablosunda nakit akışları; • işletme faaliyetleri, • Yatırım faaliyetleri, • finansman faaliyetleridir.

Tablo 2.3’te, bir gelir tablosu formatı gösterilmektedir. Gelir tablosunda, işletme (4 sayfa devamı )

Muhasebe bilgilerini kullanan taraşarın gelir tablosundan beklentileri; işletmenin belirlenen bir dönem içinde gerçekleştirdigi faaliyetlerin FİNANSAL olarak degerini, kârın ve zararın nasıl oluştugunu ve kâra ve zarara etki eden unsurları görmektir.

Bu beklentileri karşılamak için kapsamlı gelir tablosunda söz konusu dönemle ilgili aşagıdaki tutarları gösteren kalemler yer almaktadır: • Hasılat ve hasılatın maliyeti, • Şnansman maliyetleri, •Öz kaynak yöntemi kullanılarak muhasebeleştirilen iştirakler ve iş ortaklıklarının kâr veya zarar payları, • Vergi gideri, • Durdurulan faaliyetlere ilişkin vergi sonrası kâr ya da zarar ile satış maliyeti düşülmüş gerçege uygun degerin ölçülmesinde veya durdurulan faaliyetleri oluşturan elden çıkarılacak grup ya da grupların veya varlıkların elden çıkarılmasında muhasebeleştirilen vergi sonrası kazanç ya da zarar toplamını içeren tek bir tutar, •Kâr veya zarar maddesinde belirtilen tutarlar hariç olmak üzere niteligine göre sınışandırılan gerçekleşmemiş kâr ya da zarar bileşenlerinin her biri, • Öz kaynak yöntemi kullanılarak muhasebeleştirilen iştirakler ve iş ortaklıklarının gerçekleşmemiş kâr veya zarar payları, • Toplam kapsamlı gelir.

Dikkat: Gerçege uygun deger, karşılıklı pazarlık ortamında, bilgili ve istekli gruplar arasında bir varlıgın el degiştirmesi ya da borcun ödenmesi durumunda ortaya çıkması gereken tutardır.

NAKiT AKIş TABLOSU FİNANSAL tablo kullanıcıları, işletmenin nakit ve nakit benzeri yaratma yetenegini ve işletmenin bu nakit akışlarını kullanma ihtiyacını degerlendirebilmeleri konusunda bilgi almak üzere nakit akış tablosunu kullanacaklardır. Nakit akışı ile belirli bir dönemde işletmeye nakit girişleri ve işletmeden nakit çıkışları ifade edilmektedir. Nakit akış tablosu, belirli bir dönemde işletmeye nakit girişlerini ve işletmeden nakit çıkışlarını göstermektedir.

işletme Faaliyetleri işletme faaliyetleri ile işletmenin ticari faaliyetleri ifade edilmektedir. Mal alınıp mal satılması ve buna benzer faaliyetler, işletme faaliyetleridir. işletme faaliyetlerinden kaynaklanan nakit akışları; dış şnansman kaynaklarına ihtiyaç duyulmadan işletmenin; borçlarını geri ödeyebilmesi, faaliyetlerini sürdürebilmesi, kâr payı ödemelerini yapabilmesi ve yeni yatırımlara başlayabilmesinin mümkün olup olmadıgı hususlarında temel bir gösterge oluşturmak üzere sunulur.

Not: Mal alıp satma ile buna benzer faaliyetlerden dogan nakit akışları, nakit akış tablosunda işletme faaliyeti bölümünde yer alır.

Yatırım Faaliyetleri: Yalnızca bilançoda varlık muhasebeleştirilmesi sonucunu doguran harcamalar, yatırım faaliyeti olarak sınışandırılmaya uygundur. Yatırım faaliyetlerinden kaynaklanan nakit akışlarına ilişkin örnekler şöyledir:

  • Maddi ve maddi olmayan duran varlıklar ve diger uzun vadeli varlıkların alımı ile ilgili nakit çıkışları: Bu ödemeler, aktişeştirilen geliştirme harcamalarını ve işletmenin inşa veya imal ettigi maddi duran varlıklara ilişkin giderlerle ilgili nakit çıkışlarını da içerir. •Maddi ve maddi olmayan duran varlıklar ve diger uzun vadeli varlıkların satışı ile ilgili nakit girişleri,
  • Nakit benzeri veya alım satım amacıyla elde tutulan araçlarla ilgili olmadıgı sürece başka bir işletmeye iştirak etmek veya o işletmenin borçlanma aracını satın almak için ve müşterek yönetime tabi teşebbüse (iş ortaklıgına) katılmak için yapılan nakit çıkışları, •Nakit benzeri veya alım satım amacıyla elde tutulan araçlarla ilgili olmadıgı sürece başka bir işletmenin hisse senedinin veya borçlanma aracının veya işletmenin bir müşterek yönetime tabi teşebbüsteki (iş ortaklıklarındaki) payının satılması sonucu elde edilen nakit girişleri, •FİNANSAL kurumların yaptıkları işlemler hariç olmak üzere işletmeler tarafından üçüncü kişilere verilen avans ve borçlara ilişkin nakit çıkışları,  •FİNANSAL kurumların yaptıkları işlemler hariç olmak üzere işletmelerin üçüncü kişilere verdikleri avans, kredilerden yapılan tahsilatlar  •Alım satım amacıyla yapılanlar ve şnansman faaliyetleriyle ilgili olanlar hariç vadeli işlem veya forward sözleşmesi, opsiyon sözleşmeleri ve swap sözleşmelerine ilişkin nakit giriş ve çıkışları.

Finansman Faaliyetleri Şnansman faaliyetlerine ilişkin nakit akışları, işletmeye sermaye saglayanların işletmenin gelecekteki nakit akışlarından talep edecekleri kısmın belirlenmesini saglamak üzere ayrı olarak açıklanmaktadır. Şnansman faaliyetlerinden kaynaklanan nakit akışlarına ilişkin örnekler şöyledir: • Satılan mallardan ve verilen hizmetlerden (satışlardan) elde edilen nakit girişleri, •Ücret, komisyon ve diger hasılatla ilgili nakit girişleri, •Mal ve hizmetler için yapılan ödemelerden kaynaklanan nakit çıkışları, •Çalışanlara ve çalışanlar adına yapılan ödemelerden kaynaklanan nakit çıkışları, •Sigorta şirketlerinin aldıgı veya ödedigi primler, tazminatlar, yıllık ödemeler ve poliçeyle ilgili diger yükümlülükler nedeniyle oluşan nakit giriş ve çıkışları, •finansman veya yatırım, saglanan nakit girişleri, •Sermayenin azaltılması veya işletmenin kendi hisse senetlerini almasıyla ilgili nakit çıkışları, •Borç ödemelerine ilişkin nakit çıkışları ve •FİNANSAL kiralama sözleşmelerinden kaynaklanan borç ödemelerine ilişkin nakit çıkışları.

ÖZ KAYNAKLAR DEğişiM TABLOSU:Not: Öz Kaynaklar Degişim Tablosu: Her bir öz kaynak kalemi itibarıyla dönem başı ve dönem sonu öz kaynak mutabakatı saglanır.

Öz kaynaklar degişim tablosu, ilgili dönemde öz kaynak kalemlerinde meydana gelen artış veya azalışları bir bütün olarak gösteren tablodur. •Hisse senedi ve diger öz sermaye araçlarının ihracından saglanan nakit girişleri, •Borçlanma araçları ihracı ve diger uzun ve kısa vadeli krediler ile dönemler kârı (zararı) ve dönem net kârı (zarar) kalemlerinin her birinin dönem başı tutarını, dönem içinde kalemlerde meydana gelen azalışları, artışları ve dönem sonu kalanını ayrı ayrı gösterecek biçimde düzenlenir.

 

Ünite 3:

Hesap: Hesap, farklı işlemlerin sınışandırılarak zaman içerisinde azalma ve artışların izlendiği çizelgedir.

Hesapların Nitelikleri: Finansal tablolar, karar alıcılara aşağıdaki unsurlara ilişkin bilgiler sunacaktır.

a)Varlıklar,b)Borçlar,c)Öz kaynaklar,d)Gelir ve giderler, kârlar ve zararlar dahil,e)Ortakların ortak olmaları sebebiyle yaptıkları katkılar ve ortaklara yapılan dağıtımlar )f.Nakit akışları. Finansal tabloların nitelikleri; bir önceki ünitede “ihtiyaca Uygunluk, Gerçeğe Uygun Sunum, Karşılaştırılabilirlik, Doğrulanabilirlik, Zamanında Sunum ve Anlaşılabilirlik” olarak ifade edilmişti.

Herhangi bir hesabın borç veya alacak tarafına ilk kez kayıt yapılması, ilgili hesabın açılması anlamındadır. Not: Hesabın sol tarafına BORÇ, sağ tarafına ALACAK adı verilir; bunlar, ancak sadece hesap çizelgesinin isimleridir. işletmenin tedarikçisine borcu veya müşterisinden olan alacağı ile ilgisi yoktur.

Herhangi bir hesabın borç tarafına kayıt yapılmasına hesabın borçlandırılması, alacak tarafına kayıt yapılmasına, hesabın alacaklandırılması denir.

Herhangi bir hesabın herhangi bir zamanda borç ve alacak taraf toplamları alındığında,a) Borç ve alacak tutarları birbirine eşit olduğu durumda muhasebe dilinde hesap kapalı ifadesi kullanılır.b)Borç tarafı toplamının alacak tarafı toplamından büyük olması durumunda aradaki fark, borç kalanı şeklinde ifade edilir.c)Alacak taraf toplamının borç tarafı toplamından büyük olması durumunda aradaki fark, alacak kalanı şeklinde ifade edilir.

HESAPLARIN İŞLEYİŞİ: Hangi durumlarda ilgili hesabın borç, hangi durumlarda alacak tarafına kayıt yapılacağının ifade edilmesidir.

Temel Muhasebe Eşitliği ve Hesap: Muhasebe eşitliğinin sol tarafı AKTİF, sag tarafı PASİF olarak adlandırılır. işlemlerin sınışandırılmasına göre bilanço hesapları, sonuç (gelir tablosu) hesapları ve maliyet hesapları olarak sınıflandırılmaktadır.

Not: Muhasebenin temel mantığı ve işleyişi, temel muhasebe eşitliğine dayalıdır.

Mali işlemler, çift taraşı bir etkiye sahiptir.

Bilanço hesapları ile işletmeninin varlık ve kaynaklarındaki değişmeler, sonuç hesapları ile işletmenin gelir ve giderleri izlenmektedir. Maliyet hesapları ise üretim işletmelerinde üretilen ürünlerin ve hizmet işletmelerinde sunulan hizmetlerin maliyetinin kayda alınması amacı ile kullanılmaktadır.

işletmelerin varlıklarında meydana gelen artış veya azalışların izlendiği hesaplara varlık hesapları ( Aktif hesaplar), borçlarında veya öz kaynaklarında meydana gelen artış veya azalışlarının kayıtlandığı hesaplara ise kaynak hesapları (Pasif hesaplar) denir.

Örneğin bankadan çekilen para, T1.000, işletmenin kasasına T1.000 olarak girecek ve kayıt da buna göre gerçekleşecektir. Tersi durumda kasaya T1.000 yerine T900  girdiğini göstermek, eşitliği bozacaktır.Ne tür hesap olursa olsun, ister bilanço ister sonuç ve isterse maliyet hesabı olsun, bir hesabın değişmez temel özelliği; hesabın borç tarafı ve alacak tarafının olmasıdır.

Bilanço, sonuç ve maliyet hesaplarının işleyişi:

Dikkat:VarlIk ve kaynak hesaplarInIn “+” ve “-” işaretleri incelendiğinde birbirine ters yönlü çalıştığı  görülmektedir. Böylece muhasebe eşitliği sağlanmaktadır.

Varlık Hesaplarının işleyişi: Varlıklarda meydana gelen artış veya azalışlara ait hareketlerin izlendiği hesaplar, varlık hesaplarıdır. Örn:banka,kasa veya bankasındaki parası, paraya çok yakın diğer kıymetleri zaman içinde paraya dönüşecek menkul değerler vs.

Varlık hesaplarının işleyişinde; diğer bir ifade ile varlık hesapları ile ilgili olarak yapılacak kayıtlarda, aşağıdaki temel özellikler dikkate alınmalıdır:

1.Bütün varlık hesaplarında, açılış için ilgili hesabın borç tarafına kayıt yapılır.

2.Bütün varlık hesaplarında, artışlar için ilgili hesabın borç tarafına kayıt yapılır.

3.Bütün varlık hesaplarında, azalışlar için ilgili hesabın alacak tarafına kayıt yapılır.

4.Bütün varlık hesapları, ilgili dönem sonunda ya hiç kalan vermez ( Borç ve alacak toplamları birbirine eşittir.) ya da verecekse borç kalanı (borç bakiyesi) verir.

5.Dönem sonunda borç kalanı veren aktif hesaplar, finansal durum tablosunun aktifini oluşturur.

Not: Kaynak hesapları, alacaklı çalışan hesaplardır. Artışlar, hesabın alacağında; azalışlar ise hesabın borcunda izlenir ve dönem sonlarında alacak kalanı verir.

Kaynak Hesaplarının işleyişi: kısa vadeli veya uzun vadeli yabancı kaynakları (borçları) ve öz kaynaklarından oluşur. Yabancı kaynaklar ve öz kaynaklarda meydana gelen artış veya azalışların izlendiği hesaplar, kaynak hesaplarıdır.

Kaynak hesaplarının işleyişinde; aşağıdaki temel özellikler dikkate alınmalıdır:

1.Bütün kaynak hesaplarında açılış için ilgili hesabın alacak tarafına kayıt yapılır.2.Bütün kaynak hesaplarında artışlar için ilgili hesabın alacak tarafına kayıt yapılır.

3.Bütün kaynak hesaplarında azalışlar için ilgili hesabın borç tarafına kayıt yapılır.4.Bütün kaynak hesapları, ilgili dönem sonunda ya hiç kalan vermez ( Borç ve alacak toplamları birbirine eşittir.) ya da verecekse alacak kalanı verir

.5.Dönem sonunda alacak kalanı veren pasif hesaplar, finansal durum tablosunun pasifini oluşturur.

Not: Varlık hesapları, borçlu çalışan hesaplardır. Artışlar, hesabın borcunda; azalışlar ise hesabın alacağında izlenir ve dönem sonlarında borç kalanı verir ya da kalan vermez.

Maliyet, Gelir ve Gider Hesaplarının işleyişi: Maliyet, gider, zarar, hasılat, gelir ve kâr hesapları ile ilgili olarak yapılacak kayıtlarda aşağıdaki temel özellikler dikkate alınmalıdır:1. Maliyet, gider ve zarar hesaplarında dönem içi ilk hareket her zaman borç tarafına kaydedilir.2.Maliyet, gider ve zarar hesapları ile ilgili dönem içinde meydana artışlar hesapların borç tarafına kaydedilir.

3.Maliyet, gider ve zarar hesaplarında; dönem içinde sadece hatalı kayıtların muhasebe kurallarına uygun düzeltilmesi amacı ile alacak tarafına kayıt yapılabilir.4.Maliyet hesapları, dönem sonunda uygun kurallar ile ilgili kapsamlı gelir tablosu hesaplarına yansıtılarak kapatılırken kapsamlı gelir tablosundaki maliyet, gider ve zarar hesapları da kuralına uygun bir şekilde dönem kârı veya zararını oluşturmak üzere ilgili hesaba devredilerek kapatılır.

5.Hasılat, gelir ve kâr hesaplarında dönem içi ilk hareket, her zaman alacak tarafına kaydedilir.6.Hasılat, gelir ve kârlarla ilgili dönem içinde meydana gelen artışlar, ilgili hesapların alacak tarafına kaydedilir.

7.Hasılat, gelir ve kâr hesaplarında dönem içinde sadece hatalı kayıtların muhasebe kurallarına uygun düzeltilmesi amacı ile borç tarafına kayıt yapılabilir. 8.Kapsamlı gelir tablosundaki hasılat, gelir ve kâr hesapları; kuralına uygun bir şekilde dönem kârı veya zararını oluşturmak üzere ilgili hesaba devredilerek kapatılır.

“Gelir ile ifade edilen unsurlar, satış hasılatı ve diğer gelir gibi işletme açısından olumlu unsurlar iken gider ile satışların maliyeti ve diğer gider gibi işletme açısından olumsuz unsurlar ifade edilmektedir.”

ÖRNEKLER:

1.Bankadan T50.000  çekilmiştir. 2.Satıcılara olan T30.000’lik borcunuzun T10.000’lik kısmı için borç senedi düzenlenmiştir.3.Ortaklar, geçmiş yıllar kârlarının T5.000 ’si ile sermayesini artırmaya karar vermişlerdir.

4.Kredili olarak T40.000’lik mal alınmıştır. 5.Satıcılara olan borcun T40.000 ’lik kısmı kasadan nakit olarak ödenmiştir.

6.işletme ortakları, sermayede T50.000 artış yapma kararı vermişlerdir. Artırılan sermaye payları, ortaklar tarafından işletme kasasına nakit olarak ödenmiştir.7.işletme, nakliye geliri olarak T10.000  nakit tahsil etmiştir.

8.işletme, maliyeti T15.000 olan malı peşin T20.000 ’ye satmıştır. 9.işletme ortakları, sermayede T25.000  azaltma yapma kararı vermişlerdir. Azaltılan sermaye payları, ortaklara işletme kasasından nakit olarak ödenmiştir.

10.Yakıt gideri olarak T5.000  kasadan nakit olarak ödenmiştir.11.işletme, maliyeti T15.000 olan malı peşin T10.000 ’ye satmıştır.12.T10.000  borcu olan satıcı şirket, borca karşılık ortak kabul edilmiştir.

13.işletme, geçmiş yıllar kârlarında yer alan T5.000 ’nin ortaklara dağıtılmasına karar vermiştir.

Bundan sonraki işlemler: 1.Bankadaki mevduat hesabında T60.000 vardır, bunun T50.000 ’si çekilerek kasaya konmuştur. Banka Bir varlık hesabında azalış varken (banka) bir başka varlık hesabında (kasa) artış meydana gelmiştir. Kasa hesabının borç tarafına T50.000 , Bankalar hesabının alacak tarafına T50.000  kayıtlanmıştır.

2.Satıcılar hesabı, kaynak hesaptır. Satıcılara olan borcun T10.000 ’si için senet düzenlenmiştir. Bu durumda bir kaynak hesabında azalış (satıcılar), bir başka kaynak hesabında ise artış (borç senetleri) meydana gelmiştir. Satıcılar hesabının borç tarafına T10.000, Borç Senetleri hesabının alacak tarafına T10.000  kayıtlanmıştır.

3.Geçmiş Yıllar Kârları, öz kaynak hesaplarından biridir. Ortaklar, geçmiş yıllar kârlarının T5.000’lik kısmını şirketin sermayesine ilave etme kararı almış. Bir öz kaynak hesabı olan Geçmiş Yıllar Kârları, bu karar ile T5.000 azalmıştır (Kaynak hesaplarında azalış ilgili hesabın borç tarafına kayıtlanır), bu azalış için Geçmiş Yıllar Kârları hesabı T5.000  borçlandırılmış, buna karşılık bir başka öz kaynak hesabı olan Sermaye hesabında T5.000  artış olmuştur ( Kaynak hesaplarında meydana gelen artış için ilgili hesap alacaklandırılır), bu artış için Sermaye hesabı T5.000  alacaklandırılmıştır.

4.Kredili olarak (veresiye) T40.000  ticari mal alınmıştır. Ticari mal, bir varlık hesabıdır ve yapılan alımla artış meydana gelmiş; ancak karşılığında satıcıya herhangi bir ödeme yapılmamış; dolaysıyla borçlanılmıştır. Bir varlık hesabında artış, bir borç hesabında da artışla sonuçlanmıştır. Bu nedenle Ticari Mallar hesabı T40.000 borçlandırılırken Satıcılar hesabı T40.000 alacaklandırılmıştır.

  1.  Satıcılara olan borcun T40.000 kısmı nakit ödenmiştir. Bir kaynak hesapta azalış, bir varlık hesapta da azalış meydana gelmiştir. Bu olayda satıcılar hesabı, kaynak hesaptır borç ödemesi ile azalış meydana gelmiştir; dolaysıyla da kaynak hesaplarda azalış için Satıcılar hesabı borçlandırılmıştır. Aynı zamanda satıcılara ödeme kasadan nakit yapılmıştır. Kasa, varlık hesaptır ve yapılan ödeme ile kasadaki nakit varlık azalmıştır. Dolaysıyla da Kasa hesabı alacaklandırılmıştır.
  2. Ortaklar, sermayenin nakit T50.000 artırılmasına karar vermişlerdir. Sermaye, kaynak hesaptır artış karşılığında alacak tarafına kayıt yapılacaktır. Artışın karşılığı ortaklarca şirkete nakit olarak ödenmiştir. Nakit, mevcut Kasa hesabında izlenmektedir ve Kasa hesabı, bir varlık hesaptır; artış meydana gelmiştir. Meydana gelen artış için Kasa hesabı borçlandırılmıştır.
  3. işletme, bir gelir elde etmiştir. Aynı zamanda alınan nakit, işletmenin kasasındaki nakit varlığını artırmıştır ve varlık artışı borç taraşı çalışacaktır. Dolaysıyla olay ile ilgili olarak yapılacak kayıtta Diğer Olağan Gelir ve Kârlar Hesabı alacaklandırılmış; buna karşılık Kasa hesabı borçlandırılmıştır.
  4. işletme, mal mevcudunun T15.000’lik kısmını peşin T20.000 ye satmıştır. Bu olayda dikkat edilmesi gereken unsurlar vardır. işletmenin ticari mal varlığı T15.000 azalırken bu, aynı zamanda katlandığı işletmenin maliyettir. Katlandığı bu maliyet karşılığında işletme, T20.000 hasılat elde etmiştir ve bu hasılat karşılığını nakit tahsil ederek kasadaki varlık mevcudunu artırmıştır. T15.000 maliyete karşılık T20.000 varlık artışı dolaysıyla aradaki T5.000 faaliyet sonucu olarak işletmenin mal satış kârını verecektir. Bu olay, hesaplardaki kayıt ortamında Kasa hesabındaki artış için (Kasa, varlık hesabıdır) T20.000 Kasa hesabı borçlandırılırken Satışlar hesabı (hasılat hesabıdır. ) T20.000 alacaklandırılmıştır. Aynı zamanda ticari mal mevcudundaki azalış için Ticari Mallar hesabı, T15.000 alacaklandırılırken Satılan Ticari Mallar Maliyeti hesabı T15.000 borçlandırılmıştır.
  5. Ortaklar, şirketin sermayesini T25.000 azaltmaya karar vermişler ve birinci kişi olan işletme ortaklara azaltılan sermaye payları karşılığını kasadan nakit olarak ödemiştir. Bu olayda sermaye azalırken (Kaynak hesabıdır) aynı zamanda kasadaki nakit de azalmıştır (Kasa, varlık hesabıdır). Kaynaklardaki azalış için Sermaye hesabı T25.000 borçlandırılırken varlıklardaki azalış için de Kasa hesabı T25.000 alacaklandırılmıştır.

10.Yakıt gideri olarak T5.000 ödenmiştir. Yapılan harcama gidere dönüşmüş, bunun sonucu olarak da işletme kazandığı kârın bir kısmını elden çıkarmıştır. Yapılan ödeme kasadaki nakit mevcudunun azalmasına neden olmuş (kasa hesabı varlık hesaptır, azalış için alacaklandırılacaktır); yakıt gideri, işletmenin katlandığı giderleri artırmıştır. Giderler, borçlu çalışan hesaptır. Bu olayda Diğer Olağan Gider ve Zararlar hesabı borçlandırılırken Kasa hesabı alacaklandırılmıştır.

11.işletme, T15.000 maliyetindeki malı T10.000 ’ye satmak zorunda kalarak T5.000 zarar etmiştir. Ticari mallarında (Varlık hesabıdır, azalış alacağında kayıtlanacaktır.) T15.000 kısım azalmıştır, Ticari Mallar hesabı T15.000 alacaklandırılmıştır; T15.000 , aynı zamanda maliyet unsurudur ve bu unsur için Satılan Ticari Mallar Maliyeti hesabı borçlandırılmıştır. işletme T10.000 hasılat elde etmiştir. Hasılat hesabı olarak Satışlar hesabının alacak tarafına T10.000 kayıt yapılırken karşılığında nakit tahsilat için de kasa hesabında (Varlık hesaptır, artış borcunda kayıtlanacaktır) artış meydana geldiği için kasa hesabı borç tarafına T10.000 kayıtlanmıştır.

12.Daha önce borçlanılan satıcılardan biri, yapılan anlaşma ile şirkete ortak kabul edilmiştir. Ortakların varlıklar üzerindeki hakkı sermayedir. Yeni ortağı bu olayda şirketteki sermaye payı T10.000 olacaktır ve bunun karşılığı olarak da birinci kişi olan işletmeden, alacağının T10.000 ’lik kısmını sermaye payı olarak kabul edilmesini istemiş ve bunu almaktan vazgeçmiştir. Bu mali olayda, şirket sermayesi T10.000 artmıştır (Sermaye hesabı, kaynak hesaptır, artış alacağında kayıtlanacaktır), artış için Sermaye hesabı T10.000 alacak kayıtlanırken satıcılara olan şirketin borcu T10.000 azalmıştır (Satıcılar hesabı kaynak hesaptır, azalış borcunda kayıtlanacaktır.), Satıcılar hesabı T10.000 borçlandırılmıştır.

13.Geçmiş yıllar kârları, öz kaynak hesaplarından biridir. Geçmiş yıllar kârlarının ortaklara dağıtılmasına karar verilmesi sonucunda azalış meydana gelecektir ve bir kaynak hesabındaki azalış, o hesabın borç tarafına kayıtlanacaktır. Ancak olay şimdilik sadece karar aşamasında olup henüz karşılığında bir varlık çıkışı olmamıştır. Yani alınan karar doğrultusunda ortaklara borçlanılmıştır. Ortaklara Borçlar hesabı, bir kaynak hesaptır ve ilk hareket için hesap alacaklandırılacaktır. Geçmiş Yıllar Karları hesabının borç tarafına T5.000 borç kayıtlanırken Ortaklara Borçlar hesabının alacak tarafına T5.000 alacak kayıtlanmıştır. işletmenin dönem sonu irdelendiğinde 7. işlemdeki T10.000 nakliye geliri ile 8. işlemdeki T20.000 hasılat ile 11. işlemdeki T10.000 hasılata karşılık aynı dönemde 10. işlemde T5.000 yakıt giderine, 8. işlemdeki T15.000 maliyet ile 11. işlemdeki T15.000 maliyete katlanmıştır. Hasılat, gelir ve kârlar toplamı T40.000 iken maliyet, gider ve zararlar toplamı T35.000 olmuştur. Aradaki T5.000 ile şirket, dönemi kârlı kapamıştır. T5.000, dönem kârı bir öz kaynak unsurudur ve dönem sonu bilançosunda öz kaynaklar toplamını, işletme faaliyetinden kaynaklanan bir şekilde artıracaktır.

HESAP PLANI: hesapların muhasebenin temel kavramları ve genel kabul görmüş muhasebe ilkeleri doğrultusunda sistemli bir şekilde ve gruplandırılmış olarak yer aldığı hesapların sıralandığı listeye Hesap Planı denir.

01.01.2013 tarihinde uygulanacak Türkiye Muhasebe Standartlarına uyumlu hesap planında değişiklik beklenmektedir). 1 no.lu Muhasebe Sistemi Uygulama Genel Tebliği ile getirilen hesap çerçevesinde yer alan hesap sınışarı şunlardır:1.Dönen Varlıklar 2.Duran Varlıklar3.Kısa Vadeli Yabancı Kaynaklar 4.Uzun Vadeli Yabancı Kaynaklar 5.Öz Kaynaklar 6.Gelir Tablosu Hesapları            7.Maliyet Hesapları 8.Serbest 9.Nazım Hesaplar

Hesapların Kodları ve Hesapların Tanımlanması: varlık hesapları 1 ve 2 kaynak hesapları 3, 4 ve 5; sonuç hesapları 6 ve maliyet hesapları ise 7 ile başlamaktadır.Hesap planında yer alan hesaplar, üç basamaklı bir hesap kodu ile birlikte kullanılmaktadır.

kasasındaki, bankasındaki para ile cari dönemde veya on iki aydan daha kısa sürede paraya çevrilebilecek varlıklarla ilgili kayıtlar, Dönen Varlıklar sınıfında yer alan hesaplara; on iki aydan daha uzun sürede paraya çevrilecek varlıklar ile işletmece kullanılan varlıklarla ilgili kayıtlar ise, Duran Varlıklar sınıfında yer alan hesaplara yapılacaktır.Cari dönemde veya on iki aydan kısa bir sürede geri ödenecek borçlarla ilgili mali olaylar, Kısa Vadeli Yabancı Kaynaklar hesap sınıfında yer alan hesaplara; on iki aydan uzun sürede olanlar ise, Uzun Vadeli Yabancı Kaynaklar hesap sınıfında yer alan hesaplara kaydedilecektir.

işletmenin cari dönem faaliyet sonucu ile ilgili elde ettiği her türlü hasılat, gelir ve kârlar ile katlanmak zorunda kaldığı her türlü maliyet, gider ve zararlar gelir tablosu hesapları ile maliyet hesap sınıflarında yer alan hesaplara kaydedilmektedir.

işletmelerin varlıklarında veya kaynaklarında artış veya azalış meydana getirmeyen; ancak karar alıcılar için önem arz ettiği için takip edilmesi gereken bazı olaylar vardır; örneğin bankadan ipotek karşılığı nakit kredinin çekilmesi.

Bankadan çekilen kredi karşılığında sadece gayrimenkul ipoteklenmiş; varlıklarda herhangi bir azalış meydana gelmemiştir. Bunun gibi önemli olaylar Nazım Hesaplarda izlenir.

 

182-189 boş
282-289 boş

 

341-348 boş
639 kadar boş

678 kadar boş

619 kadar boş

629 kadar boş

682-688 boş

 

Ünite 4:

Muhasebe Süreci: İşletmelerde muhasebe sürecinin aşamaları şunlardır: 1.Açılış kayıtları: Yeni kurulan işletmede yapılacak envanter çalışması ve düzenlenecek açılış bilançosundan hareketle, faaliyetine devam eden işletmelerde ise dönem başı bilançosundan hareketle yapılan kayıttır. Bilançonun aktifi, açılış yevmiye kaydının borç tarafına; pasifi ise alacak tarafına kaydedilir.

2.Dönem içi mali işlemlerin kayıtları: Dönem içi işlemler, önce yevmiye defterine maddeler şeklinde ve yevmiye defterinden de büyük deftere aktarma şeklinde kaydedilir.

3.Ara mizanlar: Yevmiye defterinden büyük deftere aktarımların matematiksel doğruluğunu test etmek için mizanlar kullanılmaktadır. Dönem sonuna kadar planlanan sürelerde (aylık, üç aylık vb.) düzenlenen mizanlara ara mizan denir.

4.Genel geçici mizan: Muhasebe dönemi 1 Ocak’ta başlar ve 31 Aralık’ta sona erer. Dönem sonu, yani 31 Aralık itibarı ile, düzenlenen ilk zorunlu mizandır. işletmenin kayıtlı durumunu gösterir.

Dikkat: Muhasebe dönemi 1 Ocak’ta başlar ve 31 Aralık’ta sona erer. Genel geçici mizan, dönem sonu, yani 31 Aralık itibarı ile, düzenlenen ilk zorunlu mizan olup işletmenin kayıtlı durumunu gösterir.

Not: Mizanlar üçe ayrılır:•Geçici Mizan,•Genel Geçici Mizan,•Kesin Mizan.

5.Envanter ve envanter kayıtları: Genel Geçici Mizana bakılarak hareketler incelenir; işletmenin varlıkları sayılır, ölçülür, tartılır ve değerlenir

6.Kesin mizan: Her dönem sonunda çıkarılan son mizandır. Bu mizanda kalanlar, işletmenin fiili durumunu gösteren tutarlarıdır. Bu mizandan hareketle işletmenin finansal tabloları düzenlenir.

7.Finansal tabloların düzenlenmesi: Finansal Durum Tablosu (bilanço), Kapsamlı Gelir Tablosu, Nakit Akış Tablosu, Öz Kaynaklar Değişim Tablosu; kesin mizandan sonra düzenlenir.

8.Kapanış kayıtları: Dönem sonu bilançosundan hareketle yapılır. Dönem sonu bilançosunun pasifi yevmiye kaydının borç tarafına, aktifi alacak tarafına yapılır.

Not: Muhasebe sürecinin :girdileri belgeler; çıktıları ise finansal durum tablosu,kapsamlı gelir tablosu, nakit akış tablosu, öz kaynaklardeğişim tablosu ve açıklayıcı notlardır.

MUHASEBE BiLGi AKIşı: BELGELER: Mali olaylara ait ve ispat edici özelliği olan unsurlara belge denir. Belgelendirme, mali nitelikli bir işlemin taraşarı, tarih, içerik, miktar ve tutar olarak belirlenmesi işlemidir.  

Yasal düzenlemelere tabi belgelere; fatura, sevk irsaliyesi, irsaliyeli fatura, yazar kasa fişi, perakende satış fişi, çek, gider pusulası, serbest meslek makbuzu, müstahsil makbuzu, taşıma belgeleri, adisyonlar, senetler ve çekler örnek verilebilir.işletmelerin kendi ihtiyaçlarından doğan belgelere ise tahsilat ve tediye makbuzları, çek alındı verildi makbuzları, işletme içi sevkiyat belgeleri, mutabakatlaşma mektupları, cari hesap ve stok kartları örnek olarak verilebilir.

Not:Kayıt yapmak, finansal bir olayın işletmeyi nasıl etkilediğini belirlemek ve kurumsal hafıza oluşturmak için gerçekleştirilen bir faaliyettir.

Not:Pay defteri, yönetim kurulu karar defteri, genel kurul toplantı ve müzakere defteri gibi işletmenin muhasebesiyle ilgili olmayan defterler de ticari defterlerdir.

DEFTERLER: Kayıt yapmak, basit bir işlem olmayıp mali bir olayın işletmeyi nasıl etkilediğini belirlemek ve kurumsal hafıza oluşturmak için gerçekleştirilen bir faaliyettir. Yasalarda tutulması zorunlu defterleri aşağıdaki gibi sınışandırabiliriz.

  1. Türk Ticaret Kanunu’na Göre Tutulması Gereken Defterler: Ticari defterler, açılış ve kapanışlarında noter tarafından onaylanır. Kapanış onayları, izleyen faaliyet döneminin altıncı ayının sonuna kadar yapılır.  Pay defteri; yönetim kurulu karar defteri, genel kurul toplantı ve müzakere defteri gibi işletmenin muhasebesiyle ilgili olmayan defterler de ticari defterlerdir.

2 .Vergi Usul Kanunu’na Göre Tutulması Gereken Defterler: Aşağıdaki amaçları karşılamak için defter tutarlar:1. Vergi ile ilgili hesap durumunu tespit etmek, 2. Vergi ile ilgili faaliyet ve hesap neticelerini tespit etmek, 3.Vergi ile ilgili muameleleri belli etmek, 4.işletmelerin vergi karşısındaki durumunu hesap üzerinden kontrol etmek ve incelemek  5.işletmelerin hesap ve kayıtlarının yardımıyla üçüncü şahısların vergi karşısındaki durumlarını kontrol etmek ve incelemek.

Vergi Usul Kanunu’na göre işletmeler, defter tutma bakımından yasada belirlenen ölçüler çerçevesinde; birinci sınıf işletmeler ve ikinci sınıf işletmeler olarak iki gruba ayrılmaktadır. Birinci sınıf işletmeler, bilanço esasına göre defter tutarlar; ikinci sınıf işletmeler ise işletme hesabı esasına göre defter tutarlar.

Birinci sınıf işletmeler, bilanço esasına göre aşağıdaki defterleri tutmak zorundadırlar: 1.Yevmiye Defteri, 2.Defteri Kebir,3.Envanter Defteri olup bunlardan yevmiye ve envanter defteri tasdike tabidir.

ikinci sınıf işletmelerin işletme hesabı esasına göre tutmak zorunda olduğu ve tasdike tabi defteri, işletme hesabı defteridir.

3.işletmelerce isteğe Bağlı Tutulan Yardımcı Defterler: yasal olarak belirtilen defterler dışında kendi ihtiyaçları doğrultusunda cari hesap, stok, kıymetli evraklar ve kasa hareketlerini izlemek amacı ile yardımcı defter tutar.

Yasal Defterler: Vergi Usul Kanunu (vuk), yevmiye ve envanter defteri için tasdik zorunluluğunu getirmiştir. Türk Ticaret Kanunu ise defterlerin açılış ve kapanış tasdiklerinin yapılmasını zorunlu kılmıştır.

işletmeler, Vergi Usul Kanunu’na göre defterlerin tasdik işlemini aşağıda belirtilen tarihlerde notere yaptırmak zorundadır:

1.Öteden beri işine devam etmekte olanlar ertesi yıl kullanacakları defterleri içinde bulundukları yılın aralık ayı içinde,

2.Yeniden işe başlayanlar, sınıf değiştirenler ve yeni bir mükellefiyete girenler; işe başlama, sınıf değiştirme ve yeni mükellefiyete girme tarihinden önce; vergi mükellefiyeti kalkanlar ise muaşıktan çıkma tarihinden başlayarak on gün içinde,

3.Defterlerin dolması hâlinde veya diğer nedenlerle bir yıl içinde defter kullanmak zorunda kalanlar, kullanmadan önce,

4.Aynı defteri ertesi yıl da kullanmak isteyenler, kullanacağı yılın ocak ayı içinde defterlerini tasdik ettirmek zorundadır.

5.Defterler ve kayıtlar Türkçe tutulur.

6.Defterler mürekkepli kalemle yazılır. Istampa ve sair damga aletleri kullanılması, Maliye Bakanlığının müsaadesi alınarak hareketli yapraklı kanuni defter kullanılıyorsa bunların makinede yazılması, kopya kâğıdı kullanılması mümkündür.

7.Defterlerde usulen yazılmaya ayrılmış olan satırlar çizilmeksizin boş bırakılamaz ve atlanamaz, satır aralarına yazılamaz.

8.Defterlerin sayfaları ciltten koparılamaz, yırtılamaz. Hareketli yapraklı defterler kullanılıyorsa bunların sırası bozulamaz, yırtılamaz.

9.Defterlere geçirilen bir kaydı çizmek, silmek veya kazımak suretiyle okunamaz hâle getirmek yasaktır.

10.Yevmiye defterinde yapılan yanlışlar ancak muhasebe kurallarına göre düzeltilebilir. Yevmiye defteri dışında kalan defterlerdeki yanlışlar, yanlış yazılan rakam veya yazının okunacak şekilde çizilmesi; üst yan tarafına ya da ilgili bulunduğu hesaba doğrusunun yazılması yolu ile düzeltilir.

11 .işlemlerin defterlere günü gününe geçirilmesi esas olmakla birlikte işlemler en geç 10 gün içinde defterlere kaydedilmelidir.

Kayıtlarını sürekli olarak muhasebe fişleri, primanota ve bordro gibi yetkililerin imzasını taşıyan belgelere dayanarak yürüten işletmelerde işlemlerin sözü geçen belgelere kaydedilmesi, deftere işlenmesi yerine geçer. Ancak bu durumda işlemler, en geç 45 gün içinde deftere yazılmalıdır.

Not: Vergi Usul Kanunu, yevmiye ve envanter defteri için tasdik zorunluluğu getirirken, Türk Ticaret Kanunu’na tabi tüm defterlerin açılış ve kapanış tasdiklerini zorunlu kılmıştır.

Yevmiye Defteri (Günlük Defter): işletmenin karşılaştığı finansal nitelikli bir işlemi borç ve alacak ilişkisini birlikte değerlendirerek madde adı verilen alan içinde gösteren ve tutulması yasalarca zorunlu olan fiziki veya elektronik bir defterdir. Özellikleri:

  • Sayfa numaraları, sıra numara şeklinde takip eder, •Yevmiye defterine kayıtlar, madde şeklinde yapılır.

Aşağıda belirtildiği gibi üç farklı yevmiye maddesi yapılmaktadır:a.Bir hesap borçlu iken bir hesap alacaklı ise basit madde,

b.Bir hesap borçlu iken birden çok hesap alacaklı ise veya birden çok hesap borçlu iken bir hesap alacaklıysa bileşik madde, c.Birden çok hesap borçlu iken birden çok hesap alacaklı ise karışık madde.

  • Yevmiye maddesinde borç-alacak sütunları toplamı eşit olur
  • Yevmiye defterine yapılan yanlış kayıtlar tespit edildiğinde, yine usulüne uygun olarak, kayıt şeklinde düzeltme işlemine tutulur.
  • Usulüne uygun tutulan yevmiye defteri kayıtları, kayıtların büyük defterlere daha az hata ile kaydedilmesine, büyük defterdeki yanlışlıkların daha kolay bulunmasına yardımcı olur. YEVMEYİ DEFTERİ ÖRNEKLERİ:

Büyük Defter (Defter-i Kebir): Hesapların işleyişini gösteren yasal deftere ise “büyük defter” veya “defter-i kebir” adı verilmektedir. Özellikleri::

  • Büyük defterin sayfa numaraları sıra olarak değil karşılıklı olarak devem eder (1-1, 2-2, 3-3 gibi). Kayıtlarını bilgisayar ortamında tutan işletmelerde sayfa numaraları, sıra olarak devam eder.
  • Karşılıklı sayfaların sol tarafına borç, sağ tarafına alacak kısmı denir.•Maddeler şeklinde yevmiye defterine yapılan kayıtlar, yevmiye defterinden hesap şeklindeki büyük defterin borç alacak sütunlarına aktarılır.
  • Büyük defterde meydana gelen yanlışlıklar, muhasebe usul ve esaslarına göre, yanlış rakam okunacak şekilde tek çizgi ile çizilir ve uygun yere doğru rakam yazılır.
  • Büyük defterde her bir hesap için ihtiyaç duyulacak kadar sayfa ayrılarak kayıtlar yapılır.
  • Dönem sonunda her bir hesabın borç ve alacak toplamları alınır. Yevmiye defterine yapılan kayıtlardan, büyük defterlere rakamların matematiksel olarak doğru geçtiğinin kontrolü için mizanlar düzenlenir.
Büyük defter örneği:

Envarter(Bilanço) Defteri: saymak ölçmek, tartmak, değerlemek suretiyle bilanço akşamı işletmenin varlık ve kaynaklarının doğru olarak belirlenmesidir. Envanter defterinin sayfaları, sıra numara takip eder.  işletmelerde envanter işlemi, 31 Aralık itibarıyla düzenlenen genel geçici mizandan sonra yapılır. Envanter defterine yıl sonu itibarıyla envanter çalışmasından sonra kayıtlar yapılır. Örneğin 31 Aralık tarihi akflamı itibarıyla işletme kasasında bulunan nakit mevcudunun hangi banknotlardan oluştuğu, depodaki malın kaç metre veya kaç kg oldu¤unun,her bir satıcıya olan borcun veya alıcılardan olan alacakların mutabakatlarla doğrulanmasından sonra envanter defterine kayıtlar yapılır.

işletme Hesabı Esası Defteri: Vergi Usul Kanunu’na göre belirlenen yıllık alım satımı, hacminin altında kalan ikinci sınıf işletmelerin tutacağı defter; işletme hesabı esası defteridir. Solda gelir sağda giderler kayıt edilir. Yıl sonunda gelirler toplamı ile giderler toplamı karşılaştırılarak gelir gider farkı tespit edilir.

Yardımcı Defterler: Tutulması zorunlu yasal defterler dışında işletmeler, ihtiyaçları doğrultusunda, ana hesaplara ilişkin ayrıntılı bilgi gösteren yardımcı hesapları yardımcı defterlere kaydederler. Örneğin bankalar hesabı, bir ana hesaptır. Ancak işletme, hacmine göre birden çok banka ve bu bankaların birden çok şubesi ile çalışıyorsa her bir banka ve şubesindeki varlıkların izlenmesi yardımcı defterlerde takip edilen yardımcı hesaplar ile mümkün olacaktır. Her işletmenin alıcılar hesabı, bir ana hesaptır. Ancak işletmenin çok sayıda müşterisinden her birine ait mal ve hizmet sevkiyatlarını, yaptığı tahsilatları ve mevcut bakiyeleri ile ilgili hareketlerinin takibi; yardımcı defterler de yer alacak yardımcı hesaplarla mümkün olabilecektir.

MUHASEBE FişLERi: Mali nitelikli işlemlere ait belgelerin doğrudan defterlere kaydedilmesindeki olası hataları azaltmak, muhasebede fiş kullanılması ile mümkündür. Muhasebede tutulan fişler üçe ayrılır: Para tahsilatlarına ait belgelerin toplandığı fişe tahsil fişi , çeşitli nedenlerle yapılan ödemelere ait belgelerin Muhasebe fişleri; toplandığı fişe tediye fişi ;ve mali olay gerçekleştiği anda işletme kasa ile ilgisi yoksa bu tip mali olaylara ait belgelerin toplandığı fişe ise mahsup fişidir.

Kasa Tahsil fişi Kasa Tediye fişi Kasa mahsup fişi

MiZANLAR: yevmiye defterinden büyük deftere rakamların matematiksel olarak doğru aktarıldıklarını belirlemek için düzenlenen çizelgedir. Her ay sonu düzenlenirse aylık mizan veya geçici mizan adı verilir. Bütün işletmeler, 31 Aralık’ta mutlaka bir mizan düzenler. Bu mizana, genel geçici mizan denir. Dönem sonu envanter ve düzeltici kayıtlardan sonra düzenlenecek mizana ise, kesin mizan denir. işletmenin dönem sonu bilançosu kesin mizandan çıkarılır.

BÜTÜN MİZANLARIN ÇİZELGESİ:

Muhasebe Süreci ile ilgili Örnek Çalışma:

1.Bankadan T50.000  çekilmiştir.

2.Satıcılara olan T30.000’lik borcu T10.000’lik kısmı için borç senedi düzenlenmiştir.

3.Ortaklar, geçmiş yıllar kârlarının T5.000 ’si ile sermayelerini artırmaya karar vermişlerdir

4.Kredili olarak T40.000’lik mal alınmıştır. 5.Satıcılara olan borcun T40.000 ’lik kısmı, kasadan nakit olarak ödenmiştir.

 

  1. işletme ortakları, sermayede T50.000  artış yapma kararı vermişlerdir. Artırılan sermaye payları, ortaklar tarafından işletme kasasına nakit olarak ödenmiştir.
  2. işletme, nakliye geliri olarak T10.000  nakit tahsil etmiştir.
  3. işletme, maliyeti T15.000 olan malı peşin T20.000 ’ye satmıştır.
  4. işletme ortakları, sermayede T25.000 azaltma yapma kararı vermişlerdir. Azaltılan sermaye payları, ortaklara işletme kasasından nakit olarak ödenmiştir.

10.Yakıt gideri olarak T5.000  kasadan nakit olarak ödenmiştir.

11.işletme, maliyeti T15.000 olan malı, peşin T10.000 ’ye satılmıştır.

12.T10.000  borcu olan satıcı şirket, borca karşılık ortak kabul edilmiştir.

13.işletme, geçmiş yıllar kârlarında yer alan T5.000 ’nin ortaklara dağıtılmasına karar vermiştir.

Dönem başı bilanço ve dönem içi mali olayları dikkate alarak muhasebe sürecinin adımları sırası ile aşağıdaki gibi gerçekleştirilecektir:

  1. Açılış kaydının yapılması,
  2. Dönem içi işlemlerin kayıtlarının yapılması,
  3. Genel geçici mizanın düzenlenmesi,
  4. Envanter işlemleri (işletmenin kayıtlı durumunun gerçek durumu gösterdiği varsayılmıştır.),
  5. Kesin mizanın düzenlenmesi,
  6. Dönem sonu Bilanço ve Gelir Tablosunun hazırlanması,
  7. Kapanış kayıtlarının yapılması.
a.Açılış Kaydının Yapılması. Dönem başında yapılacak ilk işlem, açılış kaydıdır. Açılış kaydı için yeni kurulan işletmelerde öncelikle kuruluş envanteri çıkarılır, kuruluş envanteri kullanılarak kuruluş bilançosu hazırlanır. Hazırlanan kuruluş bilançosunun varlıkları yevmiye maddesinin borç tarafına, kaynakları ise alacak tarafına kayıtlanır. Öteden beri faaliyetini sürdüren işletmeler için açılış kaydı bir önceki dönem sonu bilançosu, aynı zamanda dönem başı bilançosudur. Açılış kaydı, dönem başı bilançosundan yapılır. Dönem başı bilançosunun varlıkları, yevmiye maddesinin borç tarafına; kaynakları, alacak tarafına kayıtlanarak yapılır. Açılış kaydı aynı zamanda karışık yevmiye maddesi örneğidir.
b. Dönem içi işlemlerin yevmiye kayıtlar›n›n yapıması

1. Bankadan T50.000 çekilmiştir.

Bankadaki mevduat hesabında T60 TL vardır.T50 çekerek kasaya koymuştur. Banka ve Kasa hesaplarının her ikisi de varlık hesabıdır. Bir varlık hesabında azalış varken (banka) bir başka varlık hesabında (kasa) artış meydana gelmiştir. Kasa hesabının borç tarafına T50.000 , bankalar hesabının alacak tarafına T50.000 kayıtlanmıştır. Yapılan yevmiye maddesinde, bir hesap borçlu iken bir hesap alacaklandırılmıştır.
2. Satıcılara olan T30.000’lik borcun T10.000’lik kısmı için borç senedi düzenlenmiştir.
3. Ortaklar, geçmiş yıllar kârlarının T5.000 ’si ile sermayesini artırmaya karar vermişlerdir. Geçmiş yıllar kârları, öz kaynak hesaplarından biridir. Ortaklar geçmiş yıllar kârlarının T5.000 ’lik kısmını şirketin sermayesine ilave etme kararı almışlardır ki buna literatürde bedelsiz sermaye artışı denmektedir. Yani ortakların sermaye payları artmıştır; ancak ortaklar, hiçbir bedele katlanmamıştır. Bir öz kaynak hesabı olan Geçmiş Yıllar Kârları hesabı bu karar ile T5.000 azalmıştır (kaynak hesaplarında azalış ilgili hesabın borç tarafına kayıtlanır), bu azalış için Geçmiş Yıllar Kârları hesabı T5.000 borçlandırılmış, buna karşılık bir başka öz kaynak hesabı olan Sermaye hesabında T5.000  artış olmuştur (Kaynak hesaplarında meydana gelen artış için ilgili hesap alacaklandırılır), bu artış için Sermaye hesabı T5.000 alacaklandırılmıştır.
4.Kredili olarak 40.000Tl mal alınmıştır. Kredili olarak (veresiye) T40.000 ticari mal alınmıştır. Ticari mal, bir varlık hesabıdır ve yapılan alımla artış meydana gelmiş; ancak karşılığında satıcıya herhangi bir ödeme yapılmamış; dolayısıyla borçlanılmıştır. Bir varlık hesabında artış, bir borç hesabında da artışla sonuçlanmıştır. Bu nedenle Ticari Mallar hesabı, T40.000 borçlandırılırken Satıcılar hesabı T40.000  alacaklandırılmıştır.
5.Satıcılara olan borcun T40.000 ’lik kısmı, kasadan nakit olarak ödenmiştir. Satıcılara olan borcun T40.000 ’lik kısmı nakit ödenmiştir. Bir kaynak hesapta azalış, bir varlık hesapta da azalış meydana gelmiştir. Bu olayda Satıcılar hesabı kaynak hesaptır, borç ödemesi ile azalış meydana gelmiştir; dolaysıyla da kaynak hesaplarda azalış için satıcılar hesabı borçlandırılmıştır. Aynı zamanda Satıcılara ödeme, kasadan nakit yapılmıştır. Kasa, bir varlık hesabıdır ve yapılan ödeme ile kasadaki nakit varlık azalmıştır. Dolayısıyla da Kasa hesabı alacaklandırılmıştır.

 

6. işletme ortakları, sermayede T50.000  artış yapma kararı vermişlerdir. Artırılan sermaye payları, ortaklar tarafından işletme kasasına nakit olarak ödenmiştir. Ortaklar, sermayenin nakit T50.000  artırılmasına karar vermişlerdir. Sermaye, bir kaynak hesabıdır; artış karşılığında alacak tarafına kayıt yapılacaktır. Artışın karşılığı ortaklarca şirkete nakit olarak ödenmiştir. Nakit, mevcut Kasa hesabında izlenmektedir ve kasa, bir varlık hesaptır; artış meydana gelmiştir. Meydana gelen artış için Kasa hesabı borçlandırılmıştır.
7. işletme, nakliye geliri olarak T10.000  nakit tahsil etmiştir. işletme, bir gelir elde etmiştir. Gelirler, alacak taraşı çalışan hesap türüdür. Aynı zamanda alınan nakit, işletmenin kasasındaki nakit varlığını artırmıştır ve varlık artışı, borç taraşı çalışacaktır. Dolayısıyla olay ile ilgili olarak yapılacak kayıtta Diğer Olağan Gelir ve Kârlar hesabı alacaklandırılmış, buna karşılık Kasa hesabı borçlandırılmıştır.
8. işletme, maliyeti T15.000 olan malı peşin T20.000 ’ye satmıştır. işletme, mal mevcudunun T15.000’lik kısmını peşin T20.000 ’ye satmıştır. Bu olayda dikkat edilmesi gereken unsurlar vardır. işletme ticari mal varlığı T15.000 azalırken bu, aynı zamanda işletmenin katlandığı maliyettir. Katlandığı bu maliyet karşılığında işletme, T20.000 hasılat elde etmiştir ve bu hasılat karşılığını nakit tahsil ederek kasadaki varlık mevcudunu artırmıştır. T15.000 maliyete karşılık T20.000 varlık artışı dolayısıyla aradaki T5.000  faaliyet sonucu olarak işletmenin mal satış kârını verecektir. Bu olay hesaplardaki kayıt ortamında kasadaki artış için (Kasa, bir varlık hesabıdır.) T20.000  kasa hesabı borçlandırılırken Yurtiçi Satışlar hesabı (Hasılat hesabıdır) T20.000 alacaklandırılmıştır. Aynı zamanda ticari mal mevcudundaki azalış için Ticari Mallar hesabı T15.000  alacaklandırılırken Satılan Ticari Mallar Maliyeti hesabı, T15.000  borçlandırılmıştır.
9. işletme ortakları, sermayede T25.000  azaltma yapma kararı vermişlerdir. Azaltılan sermaye payları, ortaklara işletme kasasından nakit olarak ödenmiştir. Ortaklar şirketin sermayesini T25.000 azaltmaya karar vermişler ve birinci kişi olan işletme, ortaklara azaltılan sermaye payları karşılığını kasadan nakit olarak ödemiştir. Bu olayda sermaye azalırken (Kaynak hesaptır) aynı zamanda kasadaki nakit de azalmıştır (Varlık hesaptır) Kaynaklardaki azalış için Sermaye hesabı T25.000 borçlandırılırken varlıklardaki azalış için de Kasa hesabı T25.000 alacaklandırılmıştır.
10. işletme, nakliye geliri olarak T10.000  nakit tahsil etmiştir. Yakıt gideri olarak T5.000 ödenmiştir. Yapılan harcama, gidere dönüşmüş; bunun sonucu olarak da işletme, kazandığı kârın bir kısmını elden çıkarmıştır. Yapılan ödeme kasadaki nakit mevcudunun azalmasına (Kasa bir, varlık hesabıdır; azalış için alacaklandırılacaktır) neden olmuş, yakıt gideri işletmenin katlandığı giderleri artırmıştır. Giderler, borçlu çalışan hesaptır. Bu olayda Diğer Olağan Gider ve Zararlar hesabı borçlandırılırken Kasa hesabı alacaklandırılmıştır.
11. işletme, maliyeti T15.000 olan malı peşin T10.000 ’ye satmıştır. işletme, T15.000 maliyetindeki malı T10.000’ye satmak zorunda kalarak T5.000 zarar etmiştir. Ticari mallarında (Varlık hesaptır, azalış alacağında kayıtlanacaktır.) T15.000’lik kısım azalmıştır, Ticari Mallar hesabı T15.000  alacaklandırılmıştır, T15.000 aynı zamanda maliyet unsurudur ve bu unsur için Satılan Ticari Malın Maliyeti hesabı borçlandırılmıştır. işletme T10.000  hasılat elde etmiştir. Hasılat hesabı olarak Yurtiçi satışlar hesabının alacak tarafına T10.000 kayıt yapılırken karşılığında nakit tahsilat içinde Kasa hesabında (Varlık hesaptır artış borcunda kayıtlanacaktır.) artış meydana geldiği için Kasa hesabı borç tarafına T10.000  kayıtlanmıştır.
12. T10.000  borcumuz olan satıcı şirket, borcumuza karşılık ortak kabul edilmiştir. Daha önce borçlandığımız satıcılarımızdan biri yapılan anlaşma ile şirkete ortak kabul edilmiştir. Ortakların varlıklar üzerindeki hakkı, sermayedir. Yeni ortağımızın bu olayda şirketteki sermaye payı T10.000  olacaktır ve bunun karşılığı olarak da birinci kişi olan işletmemizden olan alacağının T10.000’lik kısmının sermaye payı olarak kabul edilmesini istemiş ve almaktan vazgeçmiştir. Bu mali olayda şirket sermayesi, T10.000 artmıştır (Sermaye hesabı, kaynak hesaptır; artış alacağında kayıtlanacaktır.), artış için Sermaye hesabı T10.000  alacak kayıtlanırken satıcılara olan şirketin borcu T10.000 azalmıştır (Satıcılar hesabı, kaynak hesaptır; azalış borcunda kayıtlanacaktır.), Satıcılar hesabı T10.000  borçlandırılmıştır
13. işletme, geçmiş yıllar kârlarında yer alan T5.000’nin ortaklara dağıtılmasına karar vermiştir. Geçmiş yıllar kârları, öz kaynak hesaplarından biridir. Geçmiş yıllar kârlarının ortaklara dağıtılmasına karar verilmesi sonucunda azalış meydana gelecektir ve bir kaynak hesabındaki azalış, o hesabın borç tarafına kayıtlanacaktır. Ancak olay şimdilik sadece karar aşamasında olup henüz karşılığında bir varlık çıkışı olmamıştır. Yani alınan karar doğrultusunda ortaklara borçlanılmıştır. Ortaklara Borçlar, bir kaynak hesaptır ve ilk hareket için hesap, alacaklandırılacaktır. Geçmiş Yıllar Kârları hesabının borç tarafına T5.000  borç kayıtlanırken Ortaklara Borçlar hesabının alacak tarafına T5.000  alacak kayıtlanmıştır.

Dönem içi işlemlerin Büyük Defter Kayıtları ( Sınıflandırma ):

 

  1. Envanter işlemleri:

işletmenin kaydı durumu ile gerçek durumu gösterdiği varsayılmaktadır. Maliyet ve gelir gider hesaplarının kapatılmasıAşağıdaki yevmiye kayıtlarında gelirler ve giderler, dönem kârı veya zararının hesaplanması için dönem kâr veya zararı hesabı altında toplanmaktadır. Bu işleme ilişkin yevmiye kayıtları aşağıda gösterilirken büyük defter hesaplarında ise 14 no.lu işlem olarak bağlantı numarası verilmektedir.

Büyük defter kayıtlarında italik yazılan rakamlar ile dönem sonu işlemleri gösterilmektedir.Dönem sonunda maliyet ve gelir tablosu hesapları kuralına uygun şekilde devredilerek sonuç, dönem net kârı veya dönem net zararı şeklinde ilgili bilançoda yer alacak öz kaynak hesabına devredilir.

g.Kapanış kayıtlarının yapılması:

Kapanış kaydı, dönem sonu bilançosundan yapılacaktır. Dönem sonu bilançosunun pasifi, yapılacak kapanış yevmiye kaydının borç tarafına; aktifi, alacak tarafına kayıtlanacaktır. Bu kayıt büyük deftere aktarıldığında açılan bütün hesapların kapandığı görülmektedir. Cari döneme ait kullanılan defterler, artık arşive kalkacaktır. Yeni dönemle ilgili açılış kaydı ile işletme, muhasebe sürecine kaldığı yerden yeni dönem şeklinde, yeni bir başlangıç olarak devam edecektir.

 

Add a Comment

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

  Hobiler